Kol Saati ile Kıble Nasıl Bulunur?

Pusulanız yoksa ve telefonunuzdan da yararlanamıyorsanız, kol saati ve Güneş'i kullanarak yönünüzü yaklaşık olarak bulabilirsiniz. Bunun için analog bir saatin akrebinden yararlanılır.

Bu yöntemde önce bulunduğunuz yerde güney yönü belirlenir. Ardından bulunduğunuz şehre göre kıble yönünün hangi tarafa düştüğü tespit edilir. Yani kol saati tek başına doğrudan kıbleyi göstermez; size önce yön bulmada yardımcı olur.

Aşağıdaki adımları uygulayarak analog kol saatiyle güneyi nasıl bulacağınızı ve buradan kıble yönünü nasıl belirleyebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Kol Saatiyle Kıble Yönü Bulma Yöntemi Nasıl Çalışır?

Kol saatiyle yön bulma yöntemi, saatin akrebi ile Güneş'in gökyüzündeki konumunu karşılaştırmaya dayanır.

Analog saati yatay şekilde tuttuğunuzda akrebi Güneş'in bulunduğu yöne çevirirsiniz. Daha sonra akrep ile saatin 12 noktası arasında kalan açının ortasını bulursunuz. Kuzey Yarım Küre'de bu orta yön, yaklaşık olarak güneyi gösterir.

Burada saatin yelkovanı kullanılmaz. Yöntemin temelinde akrep vardır.

Örneğin akrep 4'ü gösteriyorsa ve akrebi Güneş'e çevirdiyseniz, 12 ile 4 arasındaki açının ortası yaklaşık olarak 2 yönüne denk gelir. Bu yön yaklaşık güney olarak kabul edilir.

Ancak bu yöntem bir pusula kadar hassas değildir. Saatin ayarı, bulunduğunuz konum ve Güneş'in gerçek gökyüzü konumu sonucu etkileyebilir. Bu nedenle yöntemi yaklaşık yön bulma yöntemi olarak değerlendirmek gerekir.

Kol Saatiyle Güney Yönü Nasıl Bulunur?

Güneyi bulmak için ihtiyacınız olan şeyler oldukça basittir: Güneş'i görebileceğiniz bir ortam ve analog bir kol saati.

Yöntemi uygularken saatin kadranını mümkün olduğunca yatay tutmanız ve akrebi Güneş'in bulunduğu yöne doğru doğru şekilde hizalamanız önemlidir.

1. Saati yatay şekilde tutun

Analog kol saatinizi yere paralel olacak şekilde yatay tutun. Saatin kadranının eğik olmaması, akrebin gösterdiği yönü daha rahat değerlendirmenizi sağlar.

Saati bileğinizde de tutabilirsiniz. Ancak mümkün olduğunca düz tutmak ve kadrana yukarıdan bakmak işinizi kolaylaştırır.

2. Akrebi Güneş'e doğru çevirin

Saatin kısa olan ibresi, yani akrebi, Güneş'in bulunduğu yöne doğru çevirin.

Güneş'e doğrudan bakmanız gerekmez. Güneş'in bulunduğu yönü belirleyip saatin akrebini o tarafa yöneltmeniz yeterlidir.

Bu aşamada yelkovanı dikkate almayın. Yön hesabında kullanılan ibre akreptir.

Burada küçük bir ayrıntı önemlidir: Saatiniz yaz saati uygulamasına göre bir saat ileri alınmışsa, klasik yöntemde 12 yerine 1 referans noktası olarak kabul edilir. Bunun nedeni saatin gösterdiği resmi zaman ile Güneş'in gökyüzündeki konumunun birebir aynı olmamasıdır.

Türkiye'de saatler günümüzde yıl boyunca UTC+3 olarak kullanıldığı için Türkiye'de bu nedenle 12'yi otomatik olarak 1'e kaydırmanız gerekmez.

3. Akrep ile 12 arasındaki açının ortasını bulun

Akrep Güneş'e doğru çevrildikten sonra saatin üzerindeki 12 noktası ile akrebin bulunduğu yön arasındaki açının tam ortasını bulun.

Bulduğunuz bu orta yön, Kuzey Yarım Küre'de yaklaşık olarak güneyi gösterir.

Örneğin saat 10.00 ise akrep 10'u gösterir. 10 ile 12 arasındaki açının ortası 11 yönüdür. Akrebi Güneş'e çevirdiğinizde 11 yönünü yaklaşık güney olarak değerlendirebilirsiniz.

Saat 16.00 ise akrep 4'ü gösterir. 12 ile 4 arasındaki açının ortası 2 yönüne denk gelir. Bu durumda 2 yönü yaklaşık olarak güneyi gösterir.

Buradaki sonuç yaklaşık bir yön verir. Saatin gösterdiği resmi zaman ile yerel güneş zamanı arasındaki fark ve akrebi Güneş'e hizalarken oluşabilecek küçük hatalar sonucu etkileyebilir.

Örnek: Saat 16.00'da Güney Nasıl Bulunur?

Saatin 16.00'ı gösterdiğini düşünelim.

16.00, analog saatte 4'e karşılık gelir. Akrebi Güneş'in bulunduğu yöne çevirdiğinizde 12 ile 4 arasındaki açının ortasını bulmanız gerekir.

12 ile 4 arasındaki orta nokta yaklaşık olarak 2 yönüdür. Bu nedenle saatin 2 yönünü yaklaşık güney olarak kabul edebilirsiniz.

Artık güneyin hangi tarafta olduğunu biliyorsunuz. Sıradaki adım, bulunduğunuz yere göre kıblenin güneyden hangi tarafa düştüğünü belirlemektir.

Güney Yönünü Bulduktan Sonra Kıble Nasıl Bulunur?

Kol saatiyle güneyi bulduktan sonra doğrudan «güney kıbledir» demek doğru olmaz. Kıble yönü bulunduğunuz konuma göre değişir.

Diyanet İşleri Başkanlığı da kıble açısını bulunduğunuz şehir ve konuma göre hesaplıyor. Diyanet'in kıble açısı sayfasında Türkiye'deki illerin kıble açıları ayrı ayrı veriliyor ve ilçelere göre de değerler sunuluyor.

Bu nedenle önce güneyi bulup ardından bulunduğunuz şehrin kıble yönüne bakmak gerekir.

Kıble Yönü Neden Şehre Göre Değişir?

Kıble yönü, bulunduğunuz nokta ile Kâbe arasındaki coğrafi konuma göre hesaplanır. Dünya üzerinde farklı noktalardan Kâbe'ye bakıldığında aynı doğrultu ortaya çıkmaz.

Bu nedenle İstanbul'da kıble için gereken yön ile Sivas, Ankara veya İzmir'deki yön arasında fark bulunur.

Diyanet'in kıble açısı hesaplamalarında da şehirlerin farklı kıble açılarına sahip olduğu görülmektedir. Bu nedenle başka bir şehir için verilen kıble yönünü bulunduğunuz yerde aynen kullanmak doğru olmayabilir.

Türkiye'de Kıble Hangi Yöndedir?

Türkiye'de kıble genel olarak güney yönünün doğu tarafına düşer. Fakat Türkiye'nin tamamı için tek bir kıble açısı vermek doğru değildir.

Örneğin Diyanet'in verilerinde farklı şehirler için farklı kıble açıları bulunur. Bu farkın nedeni, her şehrin Kâbe'ye göre konumunun farklı olmasıdır.

Bu yüzden «Türkiye'de kıble güneydoğudur» demek yalnızca genel bir tarif olarak kullanılabilir. Daha doğru bir sonuç için bulunduğunuz şehrin veya ilçenin kıble açısına bakmanız gerekir.

Kıble Açısı Nasıl Kullanılır?

Kıble açısı, bulunduğunuz yerden Kâbe yönüne olan doğrultunun derece cinsinden ifadesidir. Diyanet kıble açısını kuzeyden itibaren saat yönünde ölçülen açı şeklinde tanımlar.

Örneğin bir yer için kıble açısı 155 derece olarak veriliyorsa, kuzeyden başlayıp saat yönünde 155 derece ilerlediğiniz doğrultu kıble yönüdür.

Kol saatiyle önce güneyi bulduğunuzda ise bu bilgiyi kıble açısıyla birlikte kullanabilirsiniz. Güney 180 derece olduğundan, kıble açısının 180 dereceye göre ne kadar doğuda veya batıda kaldığına bakarak dönüş yönünü anlayabilirsiniz.

Bu nedenle kol saatiyle yön bulma yönteminin en doğru kullanımı önce güneyi yaklaşık olarak belirlemek, sonra konuma özel kıble yönünü kullanmaktır.

Kol Saatiyle Kıble Bulmak Ne Kadar Doğru?

Kol saatiyle Güneş'i kullanarak yön bulmak pratik bir yöntemdir ancak pusula veya konuma özel hesaplama kadar hassas değildir.

Buradaki amaç, hiçbir yön bilgisine sahip olmadığınız bir durumda Güneş ve saatinizden yararlanarak yaklaşık bir ana yön elde etmektir.

Sonucun doğruluğunu birkaç faktör etkileyebilir. Saatin doğru ayarlanmaması, Güneş'in gökyüzündeki konumu ve akrebin Güneş'e doğru hizalanmasındaki küçük farklılıklar bunlardan bazılarıdır.

Bu nedenle bu yöntemi «%100 doğru kıble bulma yöntemi» olarak görmek yerine, pusula bulunmadığında yönünüzü yaklaşık olarak belirlemenize yardımcı olan bir yöntem olarak düşünmek daha doğrudur.

Saat Ayarı Neden Önemlidir?

Bu yöntemde saat üzerindeki akrep ile Güneş'in konumu karşılaştırıldığı için saatin gösterdiği zaman önem taşır.

Örneğin saatiniz gerçek zamandan ileri veya geri ise akrebin bulunduğu konum da değişir. Bu durumda Güneş'e göre yaptığınız açı hesabı olması gerekenden farklı çıkabilir.

Ayrıca kol saatinin gösterdiği resmi saat ile Güneş'in bulunduğunuz yerdeki gerçek gökyüzü konumu aynı şey değildir. Bunun nedeni saat dilimi ve bulunduğunuz yerin coğrafi konumudur.

Dolayısıyla saat yöntemiyle elde edilen yönü yaklaşık yön olarak değerlendirmek gerekir.

Güneşin Konumu Yöntemi Nasıl Etkiler?

Güneş'in gökyüzündeki konumu gün boyunca sürekli değişir. Sabah, öğle ve akşam saatlerinde Güneş farklı bir noktada bulunur.

Üstelik Güneş'in doğduğu ve gökyüzündeki izlediği yol yıl boyunca da değişir. Bu nedenle saati Güneş'e doğru hizalarken bulunduğunuz tarih ve konum da sonucu etkileyebilir.

Yöntemi uygularken Güneş'in nerede olduğunu mümkün olduğunca doğru belirlemek ve akrebi bu yöne dikkatlice çevirmek gerekir.

Kol Saatiyle Kıble Bulurken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kol saatiyle yön bulmak basit görünse de birkaç noktaya dikkat etmek sonucu daha güvenilir hale getirir.

Yaz Saati ve Saat Dilimi

Bu yöntem anlatılırken internette sıkça «yaz saati varsa 12 yerine 1 kullanılır» şeklinde bir bilgiyle karşılaşabilirsiniz.

Bu bilgi, saatin resmi zamanının Güneş'in yerel zamanına göre nasıl ayarlandığıyla ilgilidir. Dolayısıyla her ülke ve her saat sistemi için aynı şekilde uygulanmaz.

Türkiye'de saat uygulaması yıl boyunca UTC+3 olduğu için, Türkiye'de bu nedenle saatin 12 noktasını otomatik olarak 1'e taşımak gerekmez.

Farklı bir ülkede bu yöntemi kullanıyorsanız o ülkenin saat uygulamasını ayrıca dikkate almak gerekir.

Analog ve Dijital Saat Kullanımı

Kol saatiyle yön bulma yöntemi analog saatle daha kolay uygulanır. Çünkü yöntemde akrebin fiziksel olarak Güneş'e yönlendirilmesi gerekir.

Yalnızca dijital saatiniz varsa yöntemi yine uygulayabilirsiniz. Bunun için saatin gösterdiği zamanı analog bir saat kadranı üzerinde düşünmeniz gerekir.

Örneğin saat 16.00 ise akrebin 4 yönünde olduğunu kabul edersiniz. Daha sonra 12 ile 4 arasındaki açının ortasını hesaplarsınız.

Ancak dijital saatte gerçek bir akrep olmadığı için bu yöntem analog saate göre biraz daha uğraştırıcıdır.

Öğleden Önce ve Sonra Uygulama

Saati Güneş'e yönlendirirken akrebin 12'nin hangi tarafında olduğuna dikkat etmek gerekir.

Öğleden önce akrep genellikle 12'nin sol tarafında, öğleden sonra ise sağ tarafında bulunur. Her iki durumda da amaç, Güneş'e yönlendirilmiş akrep ile uygun referans noktası arasındaki açının ortasını bulmaktır.

Öğle saatlerine yaklaşıldığında akrep 12'ye yakın olacağından iki yön arasındaki fark küçülür. Bu durumda saati yatay tutmak ve akrebi Güneş'e mümkün olduğunca doğru hizalamak daha önemlidir.

Daha Hassas Kıble Yönü Nasıl Bulunur?

Kol saati ve Güneş yöntemi, pusulanız olmadığında yaklaşık bir yön bulmak için kullanışlıdır. Fakat namaz için daha hassas bir kıble yönü arıyorsanız, bulunduğunuz konuma göre hesaplanmış kıble yönünü kullanmanız daha doğru olur.

Diyanet'in kıble hesaplamalarında da kıble açısının şehir ve konuma göre değiştiği görülmektedir. Ayrıca Diyanet'in «Kıble Saati» yönteminde de belirli şehir için hesaplanan saatte dik bir cismin gölgesinin yönünden yararlanılmaktadır. Bu yöntemde kıble saati de güneşin günlük deklinasyonundaki değişime bağlı olarak gün gün değişmektedir.

Bu nedenle yalnızca saatinizden yararlanarak yaklaşık güneyi bulmak yerine, bulunduğunuz konuma özel kıble yönünü öğrenmek daha hassas bir sonuç verir.

Bulunduğunuz konuma göre kıble yönünü öğrenin.

Özetle, analog kol saatiyle kıble yönü bulmak için önce akrebi Güneş'e doğru çevirip akrep ile 12 arasındaki açının ortasından yaklaşık güney yönünü belirleyebilirsiniz. Daha sonra bulunduğunuz yere ait kıble yönünü dikkate alarak Kâbe istikametine dönebilirsiniz. Pusulanız olmadığında işe yarayan bu yöntem, yaklaşık yön bulmak içindir; daha hassas sonuç için konuma özel kıble hesabı kullanmak gerekir.